Η Ολομέλεια ενέκρινε τη θέση της για τις διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη σχετικά με τις προτεινόμενες αλλαγές στον CBAM με 464 ψήφους υπέρ, 50 κατά και 159 αποχές.
Οι ευρωβουλευτές συμφωνούν με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής πέρα από τις βασικές πρώτες ύλες, ώστε να περιλαμβάνει έναν εκτεταμένο κατάλογο προϊόντων μεταγενέστερης παραγωγής – τελικά προϊόντα από χάλυβα και αλουμίνιο, όπως συνδετήρες, σύρματα, ελατήρια και είδη οικιακής χρήσης. Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διεύρυνε περαιτέρω το πεδίο εφαρμογής σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής.
Οι ευρωβουλευτές πρόσθεσαν επίσης εξαίρεση για τις ροές ηλεκτρικής ενέργειας από χώρες εκτός ΕΕ που χρησιμοποιούνται από τους διαχειριστές δικτύων για τη διατήρηση της σταθερότητας του δικτύου.
Κλείσιμο των παραθύρων για καταστρατήγηση των κανόνων
Για να αποτραπεί η καταστρατήγηση των κανόνων, οι ευρωβουλευτές μειώνουν το όριο πάνω από το οποίο μικρές αλλαγές σε ένα συγκεκριμένο προϊόν θα θεωρούνται καταστρατήγηση των κανόνων.
Παράλληλα, αυστηροποίησαν τον σχετικό κανόνα, ώστε να στοχεύει μόνο σε πρακτικές που έχουν δημιουργηθεί αποκλειστικά και μόνο για την αποφυγή του CBAM και όχι σε συνήθεις επιχειρηματικές αποφάσεις με στόχο τη μείωση του κόστους μιας εταιρείας.
Οι ευρωβουλευτές θέλουν επίσης να δοθεί στην Επιτροπή η δυνατότητα να εφαρμόζει τις προκαθορισμένες τιμές εκπομπών της πραγματικής χώρας προέλευσης, όταν διαπιστώνεται πρότυπο καταστρατήγησης των κανόνων.
Απέρριψαν την προτεινόμενη από την Επιτροπή δικλείδα ασφαλείας, η οποία θα επέτρεπε την προσωρινή εξαίρεση προϊόντων από το πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού σε περίπτωση απότομων αυξήσεων των τιμών. Αντ’ αυτού, οι ευρωβουλευτές θέλουν να προστεθεί ένας μηχανισμός για την προσωρινή διοχέτευση των εσόδων από τον CBAM, που προέρχονται από τα συγκεκριμένα προϊόντα, προς τους επηρεαζόμενους κλάδους.
Τέλος, οι ευρωβουλευτές προτείνουν απλουστευμένες απαιτήσεις υποβολής στοιχείων για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, καθώς και ένα πλαίσιο τεχνικής βοήθειας. Ωστόσο, αφαίρεσαν τη δυνατότητα που είχε προτείνει η Επιτροπή να συμψηφίζονται πιστώσεις άνθρακα βάσει του άρθρου 6 της Συμφωνίας του Παρισιού με τις υποχρεώσεις του CBAM, καθώς το ζήτημα αυτό είναι πιθανό να εξεταστεί στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (ETS).
Προσωρινό Ταμείο Απανθρακοποίησης
Το Κοινοβούλιο ενέκρινε επίσης τη θέση του σχετικά με το συνδεόμενο προσωρινό Ταμείο Απανθρακοποίησης (Temporary Decarbonisation Fund – TDF), με στόχο την προστασία των παραγωγών της ΕΕ στις αγορές εξαγωγών, με 433 ψήφους υπέρ, 97 κατά και 146 αποχές.
Οι ευρωβουλευτές ζητούν η οικονομική στήριξη από το Προσωρινό Ταμείο Απανθρακοποίησης (TDF) να καλύπτει την περίοδο από το 2027 έως το 2029, αντί να ξεκινά μόνο από το 2028, όπως είχε προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Καθώς τα λιπάσματα αποτελούν στρατηγικής σημασίας εισροή για την επισιτιστική ασφάλεια, ζητούν επίσης να διευρυνθεί το ταμείο ώστε να περιλαμβάνει παραγωγούς λιπασμάτων και κατάντη χρήστες που αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος εισροών λόγω της τιμής του άνθρακα. Στον κατάλογο των επιλέξιμων προϊόντων προστίθενται, μεταξύ άλλων, η ουρία, το νιτρικό αμμώνιο και το θειικό αμμώνιο.
Σύμφωνα με τους ευρωβουλευτές, όλοι οι κατάντη φορείς εκμετάλλευσης – δηλαδή οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν προϊόντα τα οποία καλύπτονται από τον CBAM ως εισροές στην παραγωγική τους διαδικασία – θα πρέπει να είναι επιλέξιμοι για στήριξη από το ταμείο. Παράλληλα, τυχόν αδιάθετα έσοδα θα μπορούσαν να διοχετεύονται στις διεθνείς δεσμεύσεις της ΕΕ για τη χρηματοδότηση δράσεων για το κλίμα στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού, αντί να επιστρέφονται στα κράτη μέλη, όπως είχε προτείνει η Επιτροπή.
Δηλώσεις
Ο εισηγητής του CBAM, Mohammed Chahim (S&D, Ολλανδία), δήλωσε: «Αυτός ο συμβιβασμός καθιστά τον CBAM ισχυρότερο, δικαιότερο και πιο ανθεκτικό. Έχουμε κλείσει σημαντικά παράθυρα για την καταστρατήγηση των κανόνων, ενισχύσαμε την εφαρμογή των κανόνων κατά της καταστρατήγησης και διευρύναμε το πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού εκεί όπου έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Πρόκειται για ένα ισορροπημένο πακέτο που προστατεύει την ευρωπαϊκή βιομηχανία καθώς προχωρά στην απανθρακοποίηση, διασφαλίζοντας παράλληλα την περιβαλλοντική ακεραιότητα του μηχανισμού.»
Ο εισηγητής για το Προσωρινό Ταμείο Απανθρακοποίησης, Pascal Canfin (Renew, Γαλλία), δήλωσε: «Σήμερα κάναμε ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση να καταστεί η Ευρώπη ένας ασφαλής τόπος για επενδύσεις στην απανθρακοποίηση: διευρύνουμε την κάλυψη των προϊόντων, ώστε να ενισχύσουμε τους ίσους όρους ανταγωνισμού, και θεσπίζουμε ισχυρότερους κανόνες κατά της καταστρατήγησης, ιδίως όσον αφορά τη μετατόπιση πόρων από την Κίνα. Προσφέρουμε επίσης μια πιο ολοκληρωμένη λύση για τους αγρότες που πλήττονται από το κόστος των λιπασμάτων, καθώς και ένα καθεστώς εξαγωγών για την προστασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στις αγορές του εξωτερικού, όπου οι ανταγωνιστές τους δεν καταβάλλουν τίμημα για τις εκπομπές άνθρακα.»
Επόμενα βήματα
Το Κοινοβούλιο είναι πλέον έτοιμο να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη της ΕΕ για την τελική μορφή της νομοθεσίας.
Ιστορικό
Ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) της ΕΕ αποτελεί το εργαλείο της Ένωσης για την εξίσωση της τιμής του άνθρακα που καταβάλλεται για τα προϊόντα της ΕΕ που υπάγονται στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) με εκείνη που αντιστοιχεί στα εισαγόμενα προϊόντα. Στόχος είναι να μειωθεί ο κίνδυνος διαρροής άνθρακα και να ενθαρρυνθούν υψηλότερες κλιματικές φιλοδοξίες στις χώρες εκτός ΕΕ.
Το 2025, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε μέτρα απλούστευσης, ώστε να εξαιρείται το 90% των εισαγωγέων από τους κανόνες του CBAM, διατηρώντας παράλληλα τη φιλοδοξία για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, καθώς το 99% των εκπομπών CO₂ εξακολουθεί να καλύπτεται.
