Σύμφωνα με την πρόταση, οι χώρες της ΕΕ θα έχουν τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν περισσότερα δημόσια κεφάλαια για να βοηθήσουν τις εταιρείες να καλύψουν τα έξοδα καυσίμων και λιπασμάτων, ιδίως στους τομείς που επηρεάζονται περισσότερο από την αύξηση των τιμών, όπως η γεωργία, οι οδικές μεταφορές και η ναυτιλία.
Το εγχειρίδιο του 2022 αναβιώνει το προσχέδιο της Κομισιόν για de minimis στα λιπάσματα
Η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ έχει περιορισμένα περιθώρια ελιγμών για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε τη Δευτέρα 13 Απριλίου ότι σχεδιάζει να χαλαρώσει τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, ώστε να επιτρέψει στα κράτη μέλη να παρέχουν μεγαλύτερη οικονομική στήριξη σε επιχειρήσεις που αγωνίζονται με την αύξηση του κόστους ενέργειας και λιπασμάτων.
Σύμφωνα με την Πρόεδρο της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τα μέτρα αποσκοπούν στην παροχή γρήγορης και στοχευμένης βοήθειας για τον μετριασμό του οικονομικού σοκ που προκλήθηκε από τη σύγκρουση στην οποία εμπλέκεται το Ιράν.
Ξεφυλλίστε σε υψηλή ανάλυση την εβδομαδιαία Agrenda
Σύμφωνα με την πρόταση, οι χώρες της ΕΕ θα έχουν τη δυνατότητα να κινητοποιήσουν περισσότερα δημόσια κεφάλαια για να βοηθήσουν τις εταιρείες να καλύψουν τα έξοδα καυσίμων και λιπασμάτων, ιδίως στους τομείς που επηρεάζονται περισσότερο από την αύξηση των τιμών, όπως η γεωργία, οι οδικές μεταφορές και η ναυτιλία.
Η κίνηση αυτή έρχεται καθώς οι αγορές ενέργειας παραμένουν υπό πίεση. Σύμφωνα με το Reuters, οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν κατά περίπου 6% τη Δευτέρα, ανεβαίνοντας πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν αποκλεισμό πλοίων που αναχωρούν από ιρανικά λιμάνια, εγείροντας ανησυχίες για παρατεταμένες διακοπές στον εφοδιασμό με πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πακέτου αντιμετώπισης, η Επιτροπή προτείνει προσαρμογές στους κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις που θα επιτρέψουν στις κυβερνήσεις να αποζημιώσουν εν μέρει τις εταιρείες για την αύξηση του κόστους καυσίμων και λιπασμάτων σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση.
Το προσχέδιο προτείνει επίσης την αύξηση του μέγιστου επιπέδου στήριξης που διατίθεται στις ενεργοβόρες βιομηχανίες, επιτρέποντας στις επιδοτήσεις να υπερβαίνουν το 50% του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.
Αρκετές χώρες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας και της Ουγγαρίας, έχουν ήδη εισαγάγει μέτρα όπως ανώτατα όρια τιμών καυσίμων και μειώσεις φόρων για να μετριάσουν τον οικονομικό αντίκτυπο του αυξανόμενου κόστους ενέργειας.
Τα κράτη μέλη αναμένεται να υποβάλουν σχόλια σχετικά με τις προτάσεις πριν η Επιτροπή εγκρίνει την τελική της έκδοση αργότερα αυτόν τον μήνα. Τα μέτρα θα είναι προσωρινά και θα στοχεύουν ειδικά στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης.
Η Επιτροπή επιβλέπει τις κρατικές ενισχύσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να διασφαλίσει ότι η κρατική στήριξη δεν στρεβλώνει τον ανταγωνισμό εντός της ενιαίας αγοράς.
Πρόσφατες εκθέσεις δείχνουν ότι οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί κατά 48% και οι τιμές του αργού πετρελαίου Brent κατά 41% σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση. Η Επιτροπή στοχεύει να συντονίσει μια πανευρωπαϊκή αντίδραση, συμπεριλαμβανομένων των μειώσεων φόρων και τελών, για να μετριάσει τον αντίκτυπο της απότομης αύξησης των τιμών της ενέργειας.
Η ανακοίνωση της Κομισιόν
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκεντρώνει τις απόψεις των κρατών μελών σχετικά με ένα σχέδιο πρότασης για ένα προσωρινό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της κρίσης από κρατικές ενισχύσεις, με σκοπό τη στήριξη της οικονομίας της ΕΕ στο πλαίσιο της κρίσης στη Μέση Ανατολή, όπως ανακοινώθηκε στις 13 Απριλίου 2026 από την Πρόεδρο Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Το σχέδιο πρότασης βασίζεται στο άρθρο 107(3)(γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ, το οποίο επιτρέπει τη χορήγηση βοήθειας για την ανάπτυξη συγκεκριμένων οικονομικών τομέων, λαμβάνοντας επίσης υπόψη συγκεκριμένους απρόβλεπτους οικονομικούς κινδύνους.
Η Επιτροπή διαβουλεύεται με τα κράτη μέλη για να ζητήσει τις απόψεις τους σχετικά με ένα στοχευμένο και προσωρινό πλαίσιο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης σε ορισμένους από τους πιο εκτεθειμένους τομείς της οικονομίας, όπως η γεωργία, η αλιεία, οι οδικές μεταφορές και οι ενδοενωσιακές θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων. Το σχέδιο πρότασης περιλαμβάνει επίσης μια προσωρινή προσαρμογή του Πλαισίου Κρατικών Ενισχύσεων της Συμφωνίας για Καθαρές Βιομηχανικές Συναλλαγές (CISAF), η οποία επιτρέπει υψηλότερες εντάσεις ενίσχυσης για την αντιμετώπιση των αυξήσεων των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας.
Το υπό διαβούλευση σχέδιο πρότασης προτείνει να επιτραπεί στα κράτη μέλη να χορηγήσουν προσαρμοσμένη στήριξη για τους πιο εκτεθειμένους τομείς:
- που καλύπτει μέρος των αυξήσεων των τιμών καυσίμων ή λιπασμάτων, σε σύγκριση με πριν από τις 28 Φεβρουαρίου 2026, με βάση την κατανάλωση των δικαιούχων, και
- ένα απλοποιημένο μέτρο που επιτρέπει περιορισμένο ποσό ενίσχυσης ανά εταιρεία (εκτός από τις θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων της ΕΕ). Σε αυτή τη βάση, τα κράτη μέλη μπορούν να βασίζονται σε σχετικά στατιστικά στοιχεία για να αποφύγουν την ατομική παρακολούθηση της πραγματικής κατανάλωσης.
- Αυξημένη μέγιστη ένταση ενίσχυσης για το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες βάσει του άρθρου 4.5 της CISAF, πάνω από το ισχύον ανώτατο όριο του 50%.
Επιπλέον, η Επιτροπή είναι έτοιμη να αξιολογήσει, κατά περίπτωση και με την επιφύλαξη διαφόρων απαιτήσεων, προσωρινά μέτρα που μπορεί να περιλαμβάνουν την επιδότηση του κόστους καυσίμων της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση φυσικού αερίου για τη μείωση του συνολικού κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Επιτροπή υποβάλλει επίσης πρόσθετα ερωτήματα στα κράτη μέλη σχετικά με τα μέτρα στο σχέδιο πλαισίου και σχετικά με το εάν απαιτούνται περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης. Τα κράτη μέλη έχουν πλέον τη δυνατότητα να σχολιάσουν το σχέδιο πρότασης της Επιτροπής και να απαντήσουν σε αυτά τα ερωτήματα. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει γρήγορα τις απαντήσεις, με στόχο την έγκριση ενός Προσωρινού Πλαισίου έως τα τέλη Απριλίου.
Ιστορικό
Οι κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις επιτρέπουν στα κράτη μέλη να λαμβάνουν γρήγορα και αποτελεσματικά μέτρα για την υποστήριξη πολιτών και εταιρειών, ιδίως ΜΜΕ, που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες λόγω της τρέχουσας κατάστασης στις αγορές ενέργειας.
Το προτεινόμενο Προσωρινό Πλαίσιο για την Ενεργειακή Κρίση θα συμπληρώσει τις άφθονες δυνατότητες των κρατών μελών να σχεδιάζουν μέτρα σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις, ιδίως εκείνους που προβλέπονται στο πλαίσιο της CISAF.
