Στην πρόταση αυτή, για το δυσεξόντωτο πλέον ζιζάνιο, το οποίο έχει κατακλύσει τα χωράφια της Θεσσαλίας και απειλεί µε υποβάθµιση της ποιότητας και µείωση της παραγωγή του µεγαλύτερου σιτοβολώνα της χώρας µας, κατέληξαν επιστήµονες του γεωπονικού τοµέα, που συναντήθηκαν στη Λάρισα την περασµένη Τρίτη 26 Μαΐου.
Η εικόνα που µεταφέρθηκε από παραγωγούς και γεωπόνους, οι οποίοι είχαν κατακλύσει την αίθουσα του ΓΕΩΤΕΕ Λάρισας και συζητούσαν για περίπου 4 ώρες, παραπέµπει σε κατάσταση αναγκαιότητας ανάληψης επείγουσας δράσης, δεδοµένου ότι οι προσβολές είναι εκτεταµένες.
«Η εξάπλωση καταγράφεται στα χωράφια που βρίσκονται στη νοητή ζώνη από τη Νίκαια ως τα Φάρσαλα και αυτή την περίοδο, λίγο πριν την έναρξη του αλωνισµού, το πρόβληµα φαίνεται εντονότερα», ανέφερε ο πρόεδρος του Γεωπονικού Συλλόγου Λάρισας, Χρήστος Γρουσόπουλος.
Τα πρώτα σηµάδια για τον «πονοκέφαλο» της αγριοβρώµης είχαν φανεί στην περιοχή πριν από αρκετά χρόνια. Η κατάσταση όµως επιδεινώθηκε σηµαντικά µετά τα πληµµυρικά φαινόµενα, από το πέρασµα του Daniel, ενώ «πάτησε» και στο γεγονός ότι πολλά χωράφια, σε εκείνα τα χωριά, είναι κυρίως ξηρικά, λόγω της έλλειψης αρδευτικού νερού, µε συνέπεια να µην είναι πάντα δυνατή η αξιοποίηση της αµειψισποράς σιτηρών µε αρδευόµενες ανοιξιάτικες καλλιέργειες.
«Τη συναντάµε πλέον σχεδόν στο 95% των χωραφιών και οι προσβολές κυµαίνονται ανάλογα την περίπτωση, ενώ υπάρχουν και αγροτεµάχια που δεν θα µπορέσουν να αλωνιστούν. Πρόκειται για καλλιέργειες που δεν έχουν αλλαχτεί από πέρυσι. Ήταν στάρια και ξαναµπήκαν στάρια και φέτος κι η αγριοβρώµη τα έχει κατακλύσει», είπε ο κ. Γρουσόπουλος και έκανε λόγο για καµπανάκι κινδύνου που κρούει δυνατά.
Με µελανά χρώµατα περιέγραψε την κατάσταση στην περιοχή και ο οµότιµος καθηγητής ζιζανιολογίας, από το τµήµα Γεωπονίας του ΑΠΘ Ηλίας Ελευθεροχωρινός. «Από αισθητικής πλευράς κάνεις αµάν να βρεις καθαρό χωράφι. Το 75%-80% των χωραφιών µε χειµερινά σιτηρά είναι προσβεβληµένο µε αγριοβρώµη σε αυτή την περιοχή. Είναι µια εικόνα αποκαρδιωτική, απογοητευτική, ντροπιαστική και εξευτελιστική. Αποτύχαµε παταγωδώς στην καταπολέµηση της» είπε και υπογράµµισε ότι µαζί µε την αγριοβρώµη, στα κυριότερα είδη αγρωστωδών ζιζανίων των χειµερινών σιτηρών της χώρας περιλαµβάνονται η λεπτή ήρα, η πολυετής-πολύανθη ήρα, η φάλαρη, η αλεπονουρά, το ανεµόχορτο και το µίλιο. Αντίστοιχα, τα σηµαντικότερα είδη πλατύφυλλων ζιζανίων είναι το άγριο σινάπι, το ράπιστρο, η παπαρούνα, η µεγαλόκαρπη κολλητσίδα και η µικρόκαρπη κολλητσίδα, και το χρυσάνθεµο-αγριοµαργαρίτα.
Έχει αναπτύξει ανθεκτικότητα
Οι λόγοι, εξάλλου, που οδήγησαν σε αυτή την αποτυχία, σε σχέση µε την αγριοβρώµη, σύµφωνα µε όσα τόνισε ο καθηγητής, είναι πολλοί. «Είναι η ανθεκτικότητα που έχει αναπτύξει η αγριοβρώµη, οι συνθήκες, κάθε φορά, του περιβάλλοντος, το λάθος στάδιο ψεκασµού, ακόµη και το γεγονός ότι πολλοί παραγωγοί µαζί µε το ζιζανιοκτόνο βάζουν στο ψεκαστικό και βιοδιεγέρτες ή διαφυλλικά, µε συνέπεια να προκύπτει αυτή η αναποτελεσµατικότητα», σηµείωσε, µεταξύ άλλων ο κ. Ελευθεροχωρινός.
Όσον αφορά ειδικότερα στις συνθήκες περιβάλλοντος, ο πολύπειρος επιστήµονας εξήγησε πως φέτος οι πληµµύρες έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην περαιτέρω εξάπλωση του ζιζανίου, καθώς καθυστέρησαν τις επεµβάσεις. «Αν µε ρωτήσετε τί προτιµώ για το ψεκασµό, µικρό στάδιο, στα δύο τρία φύλλα έως πέρας αδελφώµατος κι έστω χαµηλή θερµοκρασία; Θα σας πω ότι αυτό είναι το ιδανικότερο. Γιατί όσο πιο µικρό είναι το ζιζάνιο, τόσο πιο εύκολα πεθαίνει, είναι πιο ευάλωτο. Αντιθέτως, όσο µεγαλώνει και ειδικά όταν αρχίζει και πάει κατακόρυφα η έκθεση, δεν κρατά και πολύ ζιζανιοκτόνο και απαιτεί και µεγαλύτερη δόση γιατί υπάρχουν δίπλα και τα φυτά της καλλιέργειας. Άρα, όλα συνηγορούν να γίνει η επέµβαση στο νεαρό στάδιο», εξήγησε, ενώ αναφέρθηκε εκτενώς και σε ζητήµατα ανθεκτικότητας, τονίζοντας ότι πάνω από τους µισούς πληθυσµούς που έχει µελετήσει, εµφανίζουν ανθεκτικότητα σε χηµική καταπολέµηση.
Ως προς τον οικονοµικό αντίκτυπο των προσβολών από το ζιζάνιο, ο κ. Ελευθεροχωρινός επισήµανε στην Agrenda πως ήδη η αγριοβρώµη έχει κάνει τη ζηµιά από πλευράς ανταγωνισµού. «Καθώς µεγαλώνει µαζί µε τα σιτηρά, πήρε υγρασία και ένα µέρος από τα πανάκριβα λιπάσµατα και αναπόφευκτα θα οδηγήσει σε µείωση των αποδόσεων και πιθανώς και σε υποβάθµιση ποιότητας σε χωράφια µε µεγάλους πληθυσµούς. Αλλά και σε εκείνα µε µικρότερο πληθυσµό, κάποιοι σπόροι, µετά από το αλώνι, θα παραµείνουν µέσα στο στάρι και θα χρειαστεί καθάρισµα, αυξάνοντας το κόστος του παραγωγού», υπογράµµισε ο καθηγητής.
Σειρά μέτρων για παράταση διάρκειας ζιζανιοκτόνων
Για να ανατραπεί αυτή η δυσµενής συνθήκη και να επιτευχθεί η µείωση των πληθυσµών αγριοβρώµης, ο κ. Ελευθεροχωρινός -λαµβάνοντας υπ’ όψιν ότι η διαχείριση των ζιζανίων γίνεται δυσκολότερη, εξαιτίας της υφιστάµενης µεταβολής του κλίµατος, σε συνδυασµό µε τα ελάχιστα και συνεχώς µειούµενα εγκεκριµένα ζιζανιοκτόνα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τη µη ανάπτυξη ζιζανιοκτόνων µε νέους µηχανισµούς δράσης, αλλά και τη µερικώς υποσχόµενη νέα τεχνολογία στη διαχείριση των ζιζανίων, πρότεινε, ως αναγκαία, τη λήψη µιας σειράς µέτρων, ώστε να παραταθεί η διάρκεια χρήσης των ήδη ελάχιστων ζιζανιοκτόνων που είναι διαθέσιµα, όπως:
1) Εγκατάλειψη του συνδρόµου χρήσης του ίδιου ζιζανιοκτόνου.
2) Αλλαγή ζιζανιοκτόνου όταν είναι αποτελεσµατικό.
3) Χρήση συνιστώµενων δόσεων των ζιζανιοκτόνων.
4) Εναλλαγή ζιζανιοκτόνων µε διαφορετικό τρόπο δράσης.
5) Χρήση µειγµάτων ζιζανιοκτόνων µε διαφορετικό τρόπο δράσης.
6) Εφαρµογή ζιζανιοκτόνων σε φυτά ζιζανίων µικρού σταδίου και όταν αναπτύσσονται υπό ευνοϊκές συνθήκες υγρασίας και θερµοκρασίας.
7) Αποφυγή ταυτόχρονης εφαρµογής ζιζανιοκτόνων µε άλλο µη συµβατό ζιζανιοκτόνο ή φυτοπροστατευτικό προϊόν ή βιοδιεγέρτη ή επιφανειοδραστική ουσία ή διαφυλλικό λίπασµα.
8) Αµειψισπορά σιτηρών µε πλατύφυλλες καλλιέργειες που παρέχουν τη δυνατότητα εφαρµογής διαφορετικών ζιζανιοκτόνων και µη χηµικών µεθόδων.
9) Καύση της καλαµιάς ανά 3-5 έτη.
10) Όργωµα σε βάθος 20-25 cm ανά 3-5 έτη, για να στέλνονται οι σπόροι σε βάθος στο χώµα.
11) Προσθήκη κατάλληλων επιφανειοδραστικών ουσιών (όπου συνιστάται) κατά την εφαρµογή ζιζανιοκτόνων.
12) Εφαρµογή ζιζανιοκτόνων σε φυτά αγριοβρώµης ή άλλων αγρωστωδών ζιζανίων που βρίσκονται στο αδέλφωµα και αναπτύσσονται υπό µετρίως ευνοϊκές συνθήκες και όχι εφαρµογή σε φυτά που βρίσκονται στο καλάµωµα και αναπτύσσονται υπό ευνοϊκότερες συνθήκες.
Κατ’ εξαίρεση άδεια για καύση καλαµιάς
Ειδικά για την περίπτωση της καύσης των υπολειµµάτων καλαµιάς είπε πως θα πρέπει να δοθεί κατ’ εξαίρεση άδεια όπως συµβαίνει µε το ρύζι. «Το υπουργείο το λιγότερο πρέπει να σκύψει το κεφάλι, να δει το πρόβληµα και έστω κατ’ εξαίρεση, µε υπόδειξη της Πυροσβεστικής, τον Οκτώβριο µήνα, ενδεχοµένως, που δεν υπάρχει κίνδυνος να πάρει φωτιά κανείς γύρω – γύρω και µε την προϋπόθεση ότι οι παραγωγοί θα λαµβάνουν µέτρα ασφαλείας, όπως το όργωµα στα όρια του χωραφιού, να επιτρέπεται η καύση των υπολειµµάτων καλαµιάς. Είναι ένα µέτρο που θα βοηθήσει πάρα πολύ, λόγω του ότι η αγριοβρώµη έχει τρίχες και παίρνει εύκολα φωτιά και καθώς όταν καίγεται αναπτύσσονται υψηλές θερµοκρασίες έως 400 βαθµούς Κελσίου, µπορείς να περιορίσεις σηµαντικά τον πληθυσµό της. Αλλά θα πρέπει να γίνει άµεσα αυτό, γιατί, µε τέτοιο πληθυσµό, σε λίγο θα είναι απαγορευτικό», υποστήριξε και πρόσθεσε πως «αν εφαρµόζονται αυτά, δεν υπάρχει περίπτωση να µην έρθουν καλύτερα αποτελέσµατα».
Εστιάζοντας στην πρόταση για την καύση των υπολειµµάτων καλαµιάς, ο διευθυντής της ∆ΑΟΚ Θεσσαλίας, ∆ηµήτρης Σταυρίδης, αν και ήταν ανοικτός να διερευνηθεί πως θα γίνει αυτό, περιέγραψε µια σειρά από παράγοντες, που καθιστούν δύσκολη την εφαρµογή της στην πράξη, όπως το νοµοθετικό πλαίσιο για την καύση καλαµιών, τα προβλήµατα αδειοδότησης, λόγω της αντιπυρικής περιόδους, αλλά και την έλλειψη προσωπικού στην περιφέρεια για τη διεξαγωγή επιτόπιων ελέγχων.
Στην τοποθέτησή του ο Πέτρος Λιούπης, πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Σποροπαραγωγών και Σποροφύτων ανέδειξε τη σηµασία της χρήσης πιστοποιηµένου καθαρού σπόρου, στην καταπολέµηση της αγριοβρώµης, αλλά και γενικότερα ζιζανίων στις καλλιέργειες, όπως η ήρα και η φάλαρη, οι οποίες επίσης έχουν κάνει την εµφάνισή τους στα σιτηρά, αλλά όχι στην έκταση της αγριοβρώµης.
