Με τις σημερινές πολιτικές και δεσμεύσεις των χωρών, ωστόσο, η αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί να φτάσει περίπου τους 2,6°C, γεγονός που θα εντείνει τις επιπτώσεις σε οικοσυστήματα, οικονομίες και κοινωνίες.
Από τότε που οι χώρες υπέγραψαν τη Συμφωνία του Παρισιού το 2015, ο βασικός στόχος της διεθνούς κλιματικής πολιτικής ήταν ο περιορισμός της υπερθέρμανσης κάτω από το 1,5°C.
H νέα μεγάλη έκθεση του ΟΗΕ, αναγνωρίζει ότι η λεγόμενη «υπέρβαση» (overshoot) είναι πλέον σχεδόν αναπόφευκτη. Το νέο ζητούμενο γίνεται πλέον η πορεία «υπέρβαση, κορύφωση και πτώση» — δηλαδή η προσωρινή άνοδος της θερμοκρασίας και στη συνέχεια η αντιστροφή της τάσης μέχρι το τέλος του αιώνα.
«Βρισκόμαστε σε ένα πραγματικά κρίσιμο σημείο», δήλωσε η Ντέμπρα Ρόμπερτς, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο KwaZulu-Natal της Νότιας Αφρικής και μία από τους συντάκτες της έκθεσης.
Όπως σημείωσε, το επίπεδο φιλοδοξίας των χωρών θα καθορίσει αν η περίοδος υπέρβασης θα διαρκέσει «δεκαετίες ή χιλιετίες».
Για να επιστρέψει η θερμοκρασία κάτω από το όριο του 1,5°C, οι χώρες θα πρέπει όχι μόνο να μηδενίσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, αλλά και να πετύχουν καθαρές αρνητικές εκπομπές.
Αυτό σημαίνει ότι η ανθρωπότητα θα πρέπει να αφαιρεί περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα απ’ όσο εκπέμπει.
Η διαδικασία θα απαιτήσει τόσο φυσικές λύσεις, όπως η αναδάσωση, όσο και τεχνολογίες αφαίρεσης άνθρακα, όπως η άμεση δέσμευση CO₂ από την ατμόσφαιρα.
Οι επιστήμονες, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η αφαίρεση άνθρακα δεν αποτελεί «μαγική λύση» και ότι η ταχεία μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων παραμένει η βασική προτεραιότητα.
«Δεν μπορούμε να βασιστούμε στην αφαίρεση άνθρακα σαν να είναι μια λύση διαφυγής», τόνισε ο Ρίτσαρντ Μπετς, κλιματικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ και τη βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι κάθε επιπλέον κλάσμα βαθμού αύξησης της θερμοκρασίας προκαλεί μεγαλύτερους κινδύνους.
Οι συνέπειες έχουν ήδη γίνει αισθητές σε πολλές περιοχές του κόσμου. Στο Νεπάλ και την Κίνα, περίπου 4.000 άνθρωποι εξακολουθούν να αγνοούνται, ενώ περισσότεροι από 1.000 έχουν χάσει τη ζωή τους μετά από κατάρρευση παγετώνα που προκάλεσε καταστροφικές πλημμύρες.
Η Ευρώπη αντιμετώπισε πέντε μεγάλα κύματα καύσωνα το φετινό καλοκαίρι, με ξηρασία σε ποτάμια, ζημιές στις καλλιέργειες και δεκάδες χιλιάδες επιπλέον θανάτους που συνδέονται με τις υψηλές θερμοκρασίες.
Παράλληλα, μεγάλες πυρκαγιές στη Βόρεια Αμερική και τη Νοτιοανατολική Ασία επιβάρυναν την ατμόσφαιρα με καπνό και σωματίδια.
Στις επόμενες δεκαετίες, ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι ορισμένα νησιωτικά κράτη ενδέχεται να αντιμετωπίσουν κίνδυνο βύθισης, κρίσιμα ωκεάνια ρεύματα μπορεί να εξασθενήσουν και οι κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία να αυξηθούν.
Η έκθεση σημειώνει ότι οι χώρες που έχουν συμβάλει περισσότερο ιστορικά στην κλιματική αλλαγή πρέπει να αναλάβουν το μεγαλύτερο βάρος των προσπαθειών.
«Οι χώρες με μεγαλύτερη ιστορική ευθύνη για την κλιματική αλλαγή πρέπει να κάνουν περισσότερα», δήλωσε η Ίνγκερ Άντερσεν, εκτελεστική διευθύντρια του UNEP.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο μεγαλύτερος αθροιστικός παραγωγός εκπομπών στην ιστορία. Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, καθώς οι παγκόσμιες εκπομπές έχουν σχεδόν σταθεροποιηθεί τα τελευταία χρόνια, ο ΟΗΕ επισημαίνει ότι θα πρέπει να μειωθούν σχεδόν στο μισό έως το 2030 και να φτάσουν ουσιαστικά στο μηδέν μέχρι τα μέσα του αιώνα για να υπάρξει πιθανότητα επιστροφής κάτω από το 1,5°C.
