Απόψεις

Από το 2028 και μετά στην Ε.Ε. όποια κυβέρνηση θέλει θα μπορεί να αποκλείσει τους συνταξιούχους αγρότες από οποιαδήποτε εισοδηματική στήριξη της ΚΑΠ. Δεν είναι λοιπόν μακρυά η στιγμή που οι κυβερνήσεις και κόμματα θα κληθούν να πάρουν ξεκάθαρη θέση με ποιο τρόπο και σε ποιους θα πρέπει να καταβάλλονται στο εξής οι κοινοτικές ενισχύσεις. Μέχρι τώρα, όλοι κόπτονται για τους επαγγελματίες αγρότες, όταν όμως έρχεται η στιγμή να αποφασίσουν, κρύβονται πίσω από τους κοινοτικούς κανόνες.

Με αφορμή το νέο κύκλο διαλόγου που εγκαινίασε προ ημερών ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Μάργαρης Σχοινάς, καλό είναι να επισημανθεί άλλη μια φορά, το έλλειμμα γνώσης και ουσιαστικής εκπροσώπησης των αγροτών που υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα και την ανάγκη συγκρότησης ενός σύγχρονου, ανεξάρτητου και τεκμηριωμένου αγροτικού λόγου.

Το γεγονός ότι δεν ακούστηκαν πολλές γκρίνιες για την τελευταία εκκαθάριση ενισχύσεων του 2025, σημαίνει ότι η δουλειά επεξεργασίας των στοιχείων που έγινε όλο το προηγούμενο διάστημα, μάλλον πήγε καλά. Με βάση την ενημέρωση που μπορώ να έχω, ακόμα καλύτερα θα πάνε οι επόμενες πληρωμές, δηλαδή αυτές που θα έχουν ως βάση το ΟΣΔΕ 2026.

Τα χρονικά περιθώρια αρχίζουν να γίνονται ασφυκτικά για τον προσδιορισμό των κονδυλίων της νέας ΚΑΠ, κάτι που δείχνει να ανησυχεί, μετά το τελευταίο Συμβούλιο Κορυφής της ΕΕ και τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη. Τυχόν περιορισμός του προϋπολογισμού, κάτι για το οποίο πιέζουν σύσσωμες οι χώρες του βορρά, θα πρόσθετε ένα ακόμα αγκάθι, στα τόσα που ζορίζουν τους αγρότες. Λίγους μήνες πριν από τις εθνικές εκλογές, η κυβέρνηση δεν έχει την πολυτέλεια να εφησυχάζει για τα αγροτικά.

Η Ευρώπη δεν μπορεί να διεκδικήσει ανταγωνιστική γεωργία με τεχνολογίες του χθες και κανονισμούς που καθυστερούν την καινοτομία. Για την Ελλάδα, η τεχνολογική και οργανωτική ανασυγκρότηση των εκμεταλλεύσεων συνιστά ίσως την τελευταία μεγάλη ευκαιρία ανάταξης της ανταγωνιστικότητας.

Σε µια εποχή µε πολλές δυσκολίες για τον αγροτικό τοµέα, το Πανεπιστήµιο οφείλει να είναι µέρος της λύσης αν όχι η αρχή της, τονίζει ο νέος Πρύτανης του Γεωπονικού Πανεπιστηµίου Αθηνών, Εµµανουήλ Φλεµετάκης. Στην πρώτη του συνέντευξη µε τη νέα του ιδιότητα, ο επί σειρά ετών καθηγητής στο Τµήµα Βιοτεχνολογίας του ΓΠΑ, διηγείται την 100χρονη ιστορία του Γεωπονικού, σηµειώνει τους µεγάλους σταθµούς στην πορεία του και την προσφορά του στην αγροτική ανάπτυξη της χώρας και ξετυλίγει τα νέα πλάνα του Πανεπιστηµίου. Η διασύνδεση µε την πραγµατική αγορά, οι πρωτοβουλίες για την εκπαίδευση - κατάρτιση των αγροτών, η συµµετοχή στο σχεδιασµό για την ανασυγκρότηση της ελληνικής γεωργίας και η συνεργασία µε µεγάλα ξένα πανεπιστήµια είναι οι νέες προτεραιότητες.

Με πληρωμές ξημέρωσε η Πέμπτη και σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, είδαν αποβραδίς χρήματα στο λογαριασμό τους από παραγωγούς πορτοκαλιών που περίμεναν εδώ και καιρό το πριμ για τον τετράνυχο στα οικολογικά σχήματα,μέχρι και κάτι ξεχασμένοι στις «στοιχειωμένες» δασώσεις.

Σε ένα ΟΣΔΕ (Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Ενισχύσεων) το οποίο από καταβολής του κακόπεσε και μεγάλωσε… σε ξένα χέρια, είναι δύσκολο να λυθούν όλα τα θέματα, ως δια μαγείας, μέσα σε λίγους μήνες.

Ξεπέρασαν τις 100.000 οι οριστικοποιημένες δηλώσεις ΟΣΔΕ του 2026 και παρ’ ότι δεν είναι να πανηγυρίζει κανείς, αφού το ημερολόγιο γράφει 8η Οκτωβρίου, μια κρυφή ελπίδα χαράζει στις καρδιές των αγροτών για πληρωμή της προκαταβολής του τσεκ ως τα τέλη του μήνα. Το ενδιαφέρον μάλιστα είναι ότι σε αυτή τη φάση, περισσότερες ελπίδες να πληρωθούν έγκαιρα την προκαταβολή, έχουν οι αγρότες με μικρές και πολύ μικρές εκμεταλλεύσεις. Όχι για κανέναν άλλο λόγο, αλλά γιατί, η οριστικοποίηση αυτών των δηλώσεων ήταν πολύ πιο εύκολη. Οι «μεγάλοι» θα πρέπει να περιμένουν για τις αρχές Δεκεμβρίου.

Το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν το επόμενο διάστημα οι ευρωπαϊκές αρχές, είναι η μαζική έξοδος αγροτών από το επάγγελμα.

Για µια ακόµα φορά, κάποια νέα από την αγροτική Ελλάδα είναι πολύ ανησυχητικά. Στη Χαλκιδική για παράδειγµα, όπως και σε άλλες περιοχές της χώρας, εκτάσεις που προορίζονταν για σιτηρά κυρίως, θα µείνουν ακαλλιέργητες. Κι αυτό γιατί, ο λογαριασµός δεν βγαίνει. Άλλωστε, η εξίσωση της αγροτικής παραγωγής ήταν ανέκαθεν σχετικά απλή.

Σε έναν ακόμη γύρο μεγάλης αναστάτωσης φαίνεται να έχει εισέλθει ο αγροτικός τομέας, εξαιτίας των καθυστερήσεων που καταγράφονται σε υποχρεώσεις του Δημοσίου, όχι τόσο στις άμεσες ενισχύσεις -εκεί τα προβλήματα τώρα ξαναρχίζουν- όσο σε πολλά προγράμματα, μεταξύ των οποίων, τα Σχέδια Βελτίωσης (προκήρυξη 2023), οι Νέοι Αγρότες (Β’ δόση – προκήρυξη 2022), Μεταποίηση (προκηρύξεις 2020 και 2025 ), Γεωργικοί Σύμβουλοι (προκήρυξη 2022), Προγράμματα ΟΕΦ (2024-2027) και πολλά άλλα, μεταξύ των οποίων και οι προκηρύξεις του 2025 για Βιολογικά (φυτικής κατεύθυνσης), Κομφούζιο και Σπάνιες Φυλές.

Με σηµαντική καθυστέρηση έγινε πρόσφατα η εκκίνηση ενός δηµόσιου διαλόγου για το µέλλον της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (Κ.Αλ.Π.), πρωτοβουλίας που ξεκίνησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πέρσι µε την αξιολόγησή της που θα οδηγήσει στην αναθεώρησή της. Στα βασικά κείµενά της η ΕΕκατά την προσφιλή της τακτική περιορίζεται σε γενικές διαπιστώσεις και δεν ακουµπάει τον πυρήνα της εσφαλµένης εν πολλοίς πολιτικής της, αφού αφήνει εκτός κάδρου τις πολιτικές για την αλιευτική ικανότητα του στόλου και τις υποχρεωτικές εκφορτώσεις.

Στο πρώτο μισό μετά την είσοδο της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κερδισμένοι ήταν οι αγρότες που διατηρούσαν στενή σχέση με τις κοινοτικές επιδοτήσεις. Στο δεύτερο μισό, φαίνεται να παίρνουν κεφάλι οι αγρότες που είναι πιο κοντά στις αγορές, που βλέπουν τις καταναλωτικές τάσεις και προσαρμόζουν ανάλογα το καλλιεργητικό τους χαρτοφυλάκιο, που αξιοποιούν τα αναπτυξιακά προγράμματα και επενδύουν σε νέες τεχνολογίες. Εξαιρούνται βέβαια οι κλέφτες και οι απατεώνες που κερδίζουν πάντα. Είτε σε περιβάλλον «επιδοτήσεων», είτε με όρους «αγοράς».

Η αναγεννητική γεωργία δεν είναι απλώς άλλη µία «πράσινη» τάση, που έρχεται να προστεθεί στο λεξιλόγιο της νέας ΚΑΠ. Είναι ένα διαφορετικό µοντέλο παραγωγής, το οποίο επιχειρεί να µετακινήσει τη συζήτηση από το «παράγω µε µικρότερη επιβάρυνση» στο «παράγω βελτιώνοντας σταδιακά το ίδιο το παραγωγικό κεφάλαιο της εκµετάλλευσης». Το έδαφος, το νερό, η οργανική ουσία και η βιοποικιλότητα παύουν έτσι να αντιµετωπίζονται ως δεδοµένοι πόροι και µετατρέπονται σε µετρήσιµα στοιχεία της αξίας ενός αγροτικού προϊόντος.

«Η βιωσιµότητα των αγροτικών εκµεταλλεύσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την παραγωγή υψηλής ποιότητας σκληρού σίτου. Βιωσιµότητα που µπορεί να προκύψει εφόσον υπάρχει ένα πλήθος επιλογών για τον παραγωγό. Μια µόνο καλλιέργεια δεν µπορεί να υποστηρίξει αυτή τη βιωσιµότητα σε βάθος χρόνου» θα πει χαρακτηριστικά ο ∆ιευθυντής Συγκροτήµατος Λάρισας της Μέλισσα Κίκιζας Α.Β.Ε.Ε Τροφίµων, ∆ηµήτρης Μπακοδήµος στην εφ’ ολης της ύλης συνέντευξή του στο ειδικό ένθετο της Agrenda.

Μπορεί να πέρασε από πολλά κύματα η συνάντηση της Τρίτης (βράδυ) στην ΑΑΔΕ, όμως αυτό που αφήνει σαν τελικό συμπέρασμα είναι ότι με λίγη καλή θέληση όλα βρίσκονται και η διαδικασία παραλαβής, συμπλήρωσης και οριστικοποίησης των δηλώσεων προχωράει και μάλιστα αποφασιστικά. Αυτό που καταλαβαίνω εγώ είναι ότι ήταν τελικά χρειαζούμενη όλη αυτή η τριβή των τελευταίων μηνών, έτσι ώστε να γίνει απολύτως κατανοητό τι επιζητά τελικά ο καθένας.

Τις δυνατότητες που μπορεί να αποκτήσει ένας ελληνικός συνεταιρισμός όταν λειτουργεί με επαγγελματική διοίκηση, εξωστρέφεια και μακροχρόνιο σχεδιασμό αποκαλύπτει η πορεία της Venus Growers, σύμφωνα με τον Γενικό Διευθυντή της, Στέλιο Θεοδουλίδη.