Στη συνέχεια μπορούμε «να δώσουμε σημασία και στα «καρυκεύματα», όπως είναι οι επιτυχημένες δραστηριότητες με τον «κρόκο» και τη «μαστίχα», οι οποίες, είναι μεν απαραίτητες αλλά ανεπαρκείς για να καλύψουν την μεγάλη υστέρηση της ελληνικής γεωργίας, ως στρατηγικής σημασίας σύγχρονης οικονομικής δραστηριότητας» για την ανάταξη της Εθνικής Οικονομίας, συμπληρώνει και προειδοποιεί: «Η ασύγγνωστη αδράνεια όλων μας για την αξιοποίηση των αυτονόητων δυνατοτήτων που έχει η ελληνική γεωργία, την έχει οδηγήσει σε χαοτική κατάσταση.
Εάν δεν σχεδιαστούν άμεσες παρεμβάσεις σε βάθος χρόνου για την αξιοποίηση του συγκριτικού της πλεονεκτήματος, θα προκύψουν δυσχερώς διαχειρίσιμες οικολογικές, κοινωνικές και οικονομικές καταστάσεις».
Γιατί επιμένετε στην πρότασή σας για εθνική στρατηγική;
Η επιτυχής έκβαση μιας τέτοιας πρωτοβουλίας θα υποχρεώσει τις εκάστοτε κυβερνήσεις να επιλέγουν τις κατάλληλες τακτικές, προκειμένου να τεκμηριώνουν τις διεκδικήσεις τους σε κοινοτικό επίπεδο και να τις συμπληρώνουν, όταν, όπως και όσο απαιτείται, προκειμένου η μελλοντική εικόνα της ελληνικής γεωργίας να προσεγγίζεται με βάση προσχεδιασμένα χωροταξικά, διαρθρωτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά. Επίσης, θα αναδειχθεί ο γεωργικός πληθυσμός, ως σημαντικός κοινωνικός εταίρος που συνεισφέρει πολλαπλώς στην οικολογία, την κοινωνία και την εθνική οικονομία και, ως εκ τούτου, πρέπει να υποστηρίζεται με κριτήρια «ανταποδοτικότητας».
Τι συνέβη και φτάσαμε ως εδώ; Να διεκδικούμε το αυτονόητο;
Η γεωργία τις δεκαετίες του ’50, ’60 και 70 αναπτύχθηκε με ρυθμούς απίστευτα μεγάλους και προσδιόρισε, για την Ελλάδα, διεθνώς αναγνωρίσιμη οικονομική μεγέθυνση. Δυστυχώς, η προσπάθεια εκείνη υπήρξε αποκλειστικά τομεακή και τα αποτελέσματά της ενσωματώθηκαν άτακτα στην ελληνική οικονομία και κοινωνία και κόστισαν υπερβολικά σε όρους ανάλωσης φυσικών πόρων. Η αστάθεια και η ποικιλομορφία της νομισματικής και οικονομικής πολιτικής, η υπερβολική αύξηση των επιτοκίων, η εκτροπή του πλούτου που δημιούργησε η γεωργική ανάπτυξη έξω από τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις και η σταδιακή υποβάθμιση των υποδομών τεχνικής και οικονομικής υποστήριξης της γεωργίας, προσδιόρισαν την υπερχρέωση και αποεπένδυση του γεωργικού τομέα. Η πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα χαρακτηρίστηκε από τεχνητά υψηλό επίπεδο κοινωνικής ευημερίας του γεωργικού πληθυσμού, που προσδιορίστηκε κυρίως από την εισροή σημαντικών κοινοτικών πόρων. Οι άλλες παράμετροι ήταν: Η διαγραφή μεγάλου μέρους των συσσωρευμένων χρεών του γεωργικού τομέα, η άτακτη και αδιαφανής συμπεριφορά των κοινωνικών ομάδων (διαφθορά και φοροδιαφυγή) και η αποσύνδεση των επιδοτήσεων από την παραγωγή, με σκοπό τη χρηματοδότηση των αναγκαίων γεωργικών αναδιαρθρώσεων, οι οποίες, όμως, ποτέ δεν πραγματοποιήθηκαν.
Εξάλλου, η τελική αξία που πληρώνουν οι καταναλωτές για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που παράγονται από τους γεωργούς, δημιουργείται και εισπράττεται, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, έξω από τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις από όσους εμπλέκονται, άμεσα ή έμμεσα, παραγωγικά ή παρασιτικά, με τη διαδικασία μετατροπής των γεωργικών προϊόντων σε προϊόντα διατροφής και με τη διακίνηση των τελευταίων ώστε να φτάσουν στους καταναλωτές. Η τελευταία προσπάθεια που εκδηλώθηκε αυθόρμητα απέδειξε ότι, τουλάχιστον για τις πατάτες, είναι εφικτή η αύξηση των τιμών παραγωγού στο διπλάσιο και η μείωση των τιμών που πληρώνουν οι καταναλωτές στο μισό.
Τι προτείνετε για το μέλλον;
Τη θεσμοθέτηση (ψήφιση από τη Βουλή των Ελλήνων) και εφαρμογή ενός «Εθνικού Σχεδίου Επενδύσεων Ανασυγκρότησης της Ελληνικής Γεωργίας» με προσχεδιασμένη υποστήριξη της Πολιτείας σε βάθος χρόνου. Το σχέδιο αυτό πρέπει: (i) να στηρίζεται στη «συμβολαιακή γεωργία», στην κοινωνική αλληλεγγύη, στην ελαχιστοποίηση της περιβαλλοντικής όχλησης ανά μονάδα προϊόντος και στην οργανική συμμετοχή των γεωργών στην προμήθεια των γεωργικών εισροών που χρησιμοποιούν και στη μεταποίηση/συσκευασία και διακίνηση των προϊόντων που παράγουν, (ii) να υποστηρίζεται από στοχευμένη Γεωργική Έρευνα, δίκτυο Γεωργικών Εφαρμογών και υποδομές παραγωγής πολλαπλασιαστικού υλικού, (iii) να αρθρώνεται σε Επιχειρησιακά Περιφερειακά Σχέδια και, καθένα από αυτά, σε Κλαδικά Σχέδια, οι ατομικές προσπάθειες των οποίων να επαναπροσδιορίζονται, σε τοπικό επίπεδο, σ’ ένα συνεχές κύκλωμα προγραμματισμού και προσαρμογής και (iv), να αριστοποιεί, με τα αποτελέσματά του, τη συνεισφορά της γεωργίας στην εθνική οικονομία: Υποκατάσταση ετήσιων εισαγωγών και αύξηση εξαγωγών γεωργικών προϊόντων της τάξεως του 1 δισ. ευρώ και 3 δισ. ευρώ, αντίστοιχα, βελτίωση των γεωργικών εισοδημάτων και του επιπέδου απασχόλησης, ικανοποίηση των απαιτήσεων της κοινωνίας από τον γεωργικό πληθυσμό σε όρους ποιότητας/ποσότητας/τιμών των τροφίμων και παραγωγής δημοσίων περιβαλλοντικών αγαθών, πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις και αναζωογόνηση της υπαίθρου μετά από μια τόσο μεγάλη διέγερση του «εν υπνώσει» γεωργικού δυναμικού της.
Προκειμένου να καταστεί εφικτή η κατάρτιση και θεσμοθέτηση ενός τέτοιου σχεδίου χρειάζεται άμεση κινητοποίηση της Πολιτείας και των Συλλογικών Φορέων που υποστηρίζουν τη γεωργία για διαβούλευση και διασφάλιση της μεγαλύτερης δυνατής κοινωνικής/πολιτικής συναίνεσης.
Η επιτυχής πραγματοποίηση του Εθνικού Σχεδίου Επενδύσεων για την ανασυγκρότηση της ελληνικής γεωργίας προϋποθέτει συνολικό επενδυτικό κόστος, κατά την επόμενη 20ετία, της τάξεως των 20 δισ. ευρώ και μία νέα γενιά γεωργών, με κατάλληλη εκπαίδευση και στοχευμένη υποστήριξη.
Who is who
Ο Νίκος Βακάκης είναι γεωπόνος, επικεφαλής της εταιρείας συμβούλων-μελετητών Βακάκης & Συνεργάτες. Υπηρετεί την ανάπτυξη της Γεωργίας από το τέλος της δεκαετίας του ’50, στο Δημόσιο και Ιδιωτικό Τομέα, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Τον Σεπτέμβριο του 2007 υπέβαλε τεκμηριωμένη πρόταση, για την σκοπιμότητα ανάληψης πρωτοβουλίας στρατηγικού σχεδιασμού ανάπτυξης της ελληνικής γεωργίας. Από τότε έχει προσπαθήσει πολλές φορές να «ξυπνήσει» τους αρμοδίους, αλλά δεν έχει εισακουστεί και επανέρχεται τώρα από τις σελίδες της Agrenda.
Συνέντευξη στον Πέτρο Αλεξανδρή
Από το 333ο φύλλο της εφημερίδας Agrenda
