Η βιομηχανία ζωοτροφών της ΕΕ, FEFAC κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και ζητά από την Ευρωπαϊκή Ένωση έκτακτα μέτρα, καθώς οι πρόσθετες ανάγκες εισαγωγών αραβοσίτου εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τους 7 εκατ. τόνους, ανεβάζοντας τις συνολικές εισαγωγές της ΕΕ πάνω από τους 26 εκατ. τόνους.
Οι εθνικές ενώσεις της βιομηχανίας ζωοτροφών που συμμετέχουν στη FEFAC επιβεβαίωσαν σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις από τα επαναλαμβανόμενα κύματα καύσωνα σε πολλά κράτη μέλη της ΕΕ, τόσο στην Κεντρική, Νότια και Νοτιοανατολική Ευρώπη όσο και σε βασικές παραγωγικές περιοχές της Βορειοδυτικής Ευρώπης.
Η αξιολόγηση αυτή συμπίπτει με τα ευρήματα που επισημαίνονται στην έκθεση JRC MARS, (Κοινό Ερευνητικό Κέντρο (JRC) της Κομισιόν που παρακολουθεί την κατάσταση των καλλιεργειών και προβλέπει την αγροτική παραγωγή στην ΕΕ και παγκόσμια) που δημοσιεύθηκε προ ημερών καθώς και με την αρχική εκτίμηση επιπτώσεων που δημοσίευσε το αγροτοσυνεταιριστικό λόμπι, Copa-Cogeca.
Οι σοβαρότερες επιπτώσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού ζωοτροφών αφορούν την έλλειψη χονδροειδών ζωοτροφών και θερινών καλλιεργειών, οι οποίες επηρεάζουν κυρίως τον πληθυσμό των βοοειδών, καθώς οι κτηνοτρόφοι αναγκάζονται ήδη να αρχίσουν να χρησιμοποιούν ενσιρώματα/χονδροειδείς ζωοτροφές που προορίζονται για τον χειμώνα, αυξάνοντας την επισφάλεια του εφοδιασμού με ζωοτροφές. Η αναμενόμενη σημαντική μείωση της παραγωγής αραβοσίτου στην ΕΕ θα επιτείνει περαιτέρω τις πιέσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού ζωοτροφών κατά τους επόμενους μήνες, μειώνοντας τη διαθεσιμότητα τόσο ενσιρώματος αραβοσίτου όσο και καρπού αραβοσίτου στην αγορά της ΕΕ.
Αυτή η εξαιρετική κατάσταση, η οποία ήδη θεωρείται σοβαρότερη από το τελευταίο μεγάλο κύμα καύσωνα που καταγράφηκε στην ΕΕ το 2018, απαιτεί τη λήψη έκτακτων μέτρων για τη διευκόλυνση των συντονισμένων προσπαθειών της αλυσίδας εφοδιασμού ζωοτροφών της ΕΕ, με στόχο την άμβλυνση των πιέσεων στην προσφορά βασικών δημητριακών και χονδροειδών ζωοτροφών, ιδίως στον τομέα των μηρυκαστικών.
Σύμφωνα με την FEFAC, η κατάσταση ξηρασίας απαιτεί, ειδικότερα, την εκ νέου ενεργοποίηση του πλήρους φάσματος των μέτρων διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ που θεσπίστηκαν το 2022, στο πλαίσιο της αντιμετώπισης των συνδυασμένων επιπτώσεων της κρίσης COVID και των άμεσων επιπτώσεων της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Οι εξελίξεις αυτές είχαν ως αποτέλεσμα σοβαρή διατάραξη και έλλειψη στη διαθεσιμότητα δημητριακών για ζωοτροφές, ιδίως αραβοσίτου, για το οποίο η ΕΕ αντιμετωπίζει διαρθρωτικό έλλειμμα.
Ανάλυση των επιπτώσεων στην αγορά ζωοτροφών
Σε αυτό το στάδιο, οι ειδικοί της FEFAC στην αγορά αναμένουν πρόσθετες ανάγκες εισαγωγών για την ΕΕ κατά το νέο εμπορικό έτος, οι οποίες θα υπερβούν τους 7 εκατ. τόνους αραβοσίτου, οδηγώντας σε συνολική εκτίμηση εισαγωγών στην ΕΕ άνω των 26 εκατ. τόνων (κυριότερες χώρες προέλευσης: Ουκρανία, ΗΠΑ, Βραζιλία). Η κατάσταση αυτή απαιτεί επίσης τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε δημητριακά ζωοτροφών από άλλες τρίτες χώρες, προκειμένου να διαφοροποιηθούν οι πηγές προμήθειας.
Η διευρυμένη πρόσβαση στην αγορά εισαγόμενων καλλιεργειών πλούσιων σε φυτικές ίνες / παραπροϊόντων είναι επίσης απαραίτητη, ιδίως για τα μηρυκαστικά, ώστε να αντισταθμιστεί η απώλεια χονδροειδών ζωοτροφών (Palm Kernel Expeller – PKE, πολτός ζαχαρότευτλων, αποσταγματικά σιτηρά). Όσον αφορά το PKE, η ισχύουσα ημερομηνία εφαρμογής της 31/12/2026 για τον Κανονισμό της ΕΕ για την αποψίλωση των δασών (EUDR) θα μειώσει σημαντικά τη διαθεσιμότητα στην αγορά (οι τρέχουσες εισαγωγές στην ΕΕ ανέρχονται σε 2 εκατ. τόνους ετησίως).
Η μικρότερη συγκομιδή χονδροειδών ζωοτροφών σημαίνει επίσης αύξηση του ελλείμματος της ΕΕ σε πρωτεΐνες για ζωοτροφές, συμπεριλαμβανομένων των βιολογικών πρώτων υλών ζωοτροφών. Αυτό θα οδηγήσει σε πρόσθετες πιέσεις και αυξημένη ζήτηση για εισαγωγές προϊόντων σόγιας που χρησιμοποιούνται στις ζωοτροφές.
Η πιο πρόσφατη αξιολόγηση της FEFAC σχετικά με τις εμπορικές διαταραχές και τις οικονομικές επιπτώσεις εξαιτίας των περιορισμών του νόμου αποψίλωσης δασών-EUDR δείχνει πρόσθετο άμεσο κόστος προμήθειας προϊόντων σόγιας για ζωοτροφές άνω του 1 δισ. ευρώ για το 2027, χωρίς να υπάρχει εγγύηση για επαρκή διαθεσιμότητα στην αγορά ώστε να καλυφθεί η αναμενόμενη αυξημένη ζήτηση εισαγωγών της ΕΕ (35 εκατ. τόνοι το 2025). Αυτό είναι οικονομικά μη βιώσιμο για τους κτηνοτρόφους της ΕΕ, στο πλαίσιο των μειωμένων τιμών για τα περισσότερα κτηνοτροφικά προϊόντα.
Συστάσεις για μέτρα μετριασμού, με στόχο τη διασφάλιση της επάρκειας ζωοτροφών
Κατά την πρώτη αξιολόγηση της FEFAC, οι αρχές της ΕΕ θα πρέπει να εξετάσουν τα ακόλουθα στοχευμένα βραχυπρόθεσμα μέτρα μετριασμού, προκειμένου να ενισχυθεί η ικανότητα της αλυσίδας ζωοτροφών της ΕΕ να αντισταθμίσει, τουλάχιστον εν μέρει, την έλλειψη χονδροειδών ζωοτροφών και καλλιεργειών δημητριακών για ζωοτροφές. Η ΕΕ θα πρέπει:
· να διασφαλίσει την απρόσκοπτη διαμετακόμιση και την πρόσβαση στην αγορά για δημητριακά ζωοτροφών προερχόμενα από την Ουκρανία·
· να εξετάσει προσωρινές παρεκκλίσεις σε εθνικό επίπεδο, όπου απαιτείται, για τον καθορισμό ορίων μέγιστων καταλοίπων (MRLs) βάσει κινδύνου για εισαγόμενα δημητριακά ζωοτροφών που προορίζονται αποκλειστικά για χρήση ως ζωοτροφές, υπό την προϋπόθεση αξιολόγησης από την EFSA, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια των ζωοτροφών, όπως είχε γίνει το 2022 σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ·
· να αναστείλει την εφαρμογή του κανονισμού EUDR για το Palm Kernel Expeller (PKE), προκειμένου να διασφαλιστεί η πρόσβαση στην αγορά μιας βασικής εναλλακτικής πηγής φυτικών ινών για τα μηρυκαστικά το 2027·
· να επιταχύνει τις εργασίες για περαιτέρω ουσιαστική απλούστευση και μείωση του διοικητικού φόρτου για τους οικονομικούς φορείς, σε σχέση με την εφαρμογή του EUDR στα προϊόντα σόγιας που χρησιμοποιούνται στις ζωοτροφές·
· να εξετάσει την παράταση των προσωρινών παρεκκλίσεων της ΕΕ για τις πηγές πρωτεΐνης στις βιολογικές ζωοτροφές, καθώς και για τις χονδροειδείς ζωοτροφές.
Επιπλέον, η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιτρέψουν προσωρινές παρεκκλίσεις σε εθνικό επίπεδο όσον αφορά τις ώρες οδήγησης των φορτηγών μεταφοράς ζωοτροφών, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης του μέγιστου επιτρεπόμενου φορτίου για τις «διασυνοριακές» μεταφορές ζωοτροφών στους 44 τόνους. (Υφίστανται εθνικές παρεκκλίσεις, οι οποίες όμως επί του παρόντος δεν εφαρμόζονται στις διασυνοριακές μεταφορές ζωοτροφών προς περιοχές που πλήττονται από την ξηρασία.) Θα πρέπει επίσης να προβλεφθούν πρόσθετα μέτρα κρατικών ενισχύσεων για τη μείωση του κόστους καυσίμων στην αλυσίδα ζωοτροφών.
Οι παρεκκλίσεις αυτές είναι αναγκαίες λόγω των συνεχιζόμενων χαμηλών επιπέδων στάθμης των υδάτων στους κύριους εσωτερικούς πλωτούς διαδρόμους μεταφοράς, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη μεταφορά σημαντικών ποσοτήτων πρώτων υλών ζωοτροφών μέσω οδικών και σιδηροδρομικών μεταφορών, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς των ζωοτροφών.
Η FEFAC ζητά επίσης τη λήψη μεσοπρόθεσμων έως μακροπρόθεσμων μέτρων:
Η ΕΕ θα πρέπει να επιταχύνει τις τρέχουσες προσπάθειες για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της εγχώριας παραγωγής δημητριακών και χονδροειδών ζωοτροφών, όπως προβλέπεται στο πρόσφατα δημοσιευμένο Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για τις Πρωτεΐνες. Αυτό περιλαμβάνει τη βελτίωση των σπόρων για καλλιέργειες ανθεκτικές στην ξηρασία, με τη χρήση της τεχνολογίας NGT.
Να πραγματοποιηθούν στοχευμένες επενδύσεις μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας (European Competitiveness Fund – ECF) στις μεταφορές, τα logistics και τις υποδομές της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της δυναμικότητας αποθήκευσης, οι οποίες θα μπορούσαν να μειώσουν το κόστος μεταφοράς δημητριακών και χονδροειδών ζωοτροφών από περιοχές της ΕΕ με πλεόνασμα δημητριακών προς περιοχές με έλλειμμα.
Η FEFAC καλεί επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του «Οριζόντιου/συνολικό νομοθετικό πακέτο για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών» (Food and Feed Safety Omnibus), συμπεριλαμβανομένης της νομοθεσίας για τα ζωικά υποπροϊόντα (ABP) και άλλων τμημάτων της νομοθεσίας της ΕΕ για τις ζωοτροφές, γεγονός που θα μπορούσε να διευκολύνει τη διαθεσιμότητα ασφαλών, κυκλικών εναλλακτικών πόρων για τη διατροφή των ζώων.
Τέλος, κάνει έκκληση για τη δημιουργία ισοζυγίου βιομάζας τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ΕΕ, ώστε να παρακολουθείται καλύτερα η διαθεσιμότητα των επιλέξιμων πόρων βιομάζας για χρήση στις ζωοτροφές, συμπεριλαμβανομένων των παραπροϊόντων από τη βιομηχανία βιοκαυσίμων και από άλλες βιομηχανίες τροφίμων και μη διατροφικών προϊόντων.
