Οι υπουργοί χαιρέτισαν ιδιαίτερα τις μεσοπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες λύσεις. Ενώ σημείωσαν τον θετικό αντίκτυπο της προσωρινής αναστολής των δασμών σε ορισμένα λιπάσματα, υπογράμμισαν την ανάγκη ενεργοποίησης άμεσων μέτρων για τη στήριξη των αγροτών, την υιοθέτηση μιας πιο στρατηγικής προσέγγισης και τη διασφάλιση της συνεχούς παρακολούθησης των εξελίξεων στην αγορά λιπασμάτων. Επανέλαβαν επίσης τη σημασία της διασφάλισης μιας ισχυρής και ανθεκτικής Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Η ανακοίνωση του Συμβουλίου
Διαθεσιμότητα και προσιτό κόστος λιπασμάτων στην ΕΕ – Στήριξη των αγροτών και προώθηση ανθεκτικών συστημάτων τροφίμων
Σε συνέχεια των συζητήσεων που πραγματοποιήθηκαν στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου AGRIFISH τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, η Επιτροπή παρουσίασε ένα φιλόδοξο σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση του σημερινού υψηλού κόστους των γεωργικών εισροών, και ιδίως των λιπασμάτων, διασφαλίζοντας παράλληλα τη διατροφική ασφάλεια της Ένωσης βραχυπρόθεσμα.
Το σχέδιο δράσης περιλαμβάνει:
- Στοχευμένη έκτακτη οικονομική στήριξη προς τους Ευρωπαίους αγρότες, ύψους περίπου 400 εκατ. ευρώ.
- Ένα στοχευμένο νομοθετικό πακέτο στο πλαίσιο της ισχύουσας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), με σκοπό να προσφέρει στα κράτη μέλη μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση των στρατηγικών σχεδίων της ΚΑΠ. Το πακέτο θα επιτρέψει επίσης την ανακατανομή αδιάθετων κονδυλίων σε νέα σχήματα ρευστότητας και θα δώσει τη δυνατότητα προκαταβολικής καταβολής κονδυλίων της ΚΑΠ για περαιτέρω στήριξη των αγροτών. Η πρόταση αναμένεται να παρουσιαστεί στις 12 Ιουνίου.
- Μέτρα για τη μείωση της εξάρτησης από συνθετικά και εισαγόμενα λιπάσματα, διευκολύνοντας την ανάπτυξη και χρήση ευρωπαϊκών εναλλακτικών λύσεων, ιδίως οργανικών και βιολογικής βάσης λιπασμάτων.
Μετά τη σημερινή παρουσίαση της Επιτροπής (26 Μαΐου), οι υπουργοί διατύπωσαν τις αρχικές τους αντιδράσεις. Επισημαίνοντας την ανάγκη για περαιτέρω οικονομική ενίσχυση, χαιρέτισαν τα μέτρα, τονίζοντας τη σημασία της διασφάλισης της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ στην παραγωγή και χρήση λιπασμάτων για την παραγωγή τροφίμων, με παράλληλη προστασία της ανταγωνιστικότητας των αγροτών και διασφάλιση προσιτών τιμών τροφίμων.
Οι υπουργοί υποδέχθηκαν ιδιαίτερα θετικά τις μεσοπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες λύσεις. Παρότι αναγνώρισαν τη θετική επίδραση της προσωρινής αναστολής των δασμών σε ορισμένα λιπάσματα, υπογράμμισαν την ανάγκη ενεργοποίησης άμεσων μέτρων στήριξης των αγροτών, υιοθέτησης πιο στρατηγικής προσέγγισης και διασφάλισης συνεχούς παρακολούθησης των εξελίξεων στην αγορά λιπασμάτων. Επανέλαβαν επίσης τη σημασία της διατήρησης μιας ισχυρής και ανθεκτικής Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Η προεδρεύουσα Maria Panayiotou, Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας, δήλωσε: «Η αντιμετώπιση των προκλήσεων που σχετίζονται με τα λιπάσματα είναι ζωτικής σημασίας για τη διατροφική ασφάλεια της Ευρώπης, την ανθεκτικότητα της γεωργίας και τη στρατηγική αυτονομία της. Η γεωπολιτική αστάθεια, η ενεργειακή εξάρτηση και οι διαταραχές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού συνεχίζουν να αναδεικνύουν την ευαλωτότητα των αγορών λιπασμάτων, επηρεάζοντας τόσο το κόστος παραγωγής όσο και την προβλεψιμότητα, ασκώντας πίεση στα εισοδήματα των αγροτών και αυξάνοντας τις τιμές των τροφίμων.»
Γεωργικά ζητήματα που σχετίζονται με το εμπόριο
Με βάση τις πληροφορίες που παρείχε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο πραγματοποίησε ανταλλαγή απόψεων με στόχο την παροχή περαιτέρω πολιτικής καθοδήγησης σχετικά με ζητήματα γεωργικού εμπορίου.
Οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με τις εμπορικές σχέσεις με τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένων πιθανών μελλοντικών εμπορικών συμφωνιών. Με βάση τους κανόνες του ΠΟΕ και αμοιβαία αποδεκτές διμερείς συμφωνίες, η προεδρία επανέλαβε τη σημασία της προώθησης της διαφοροποίησης των εμπορικών σχέσεων με τρίτες χώρες.
Ως ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς και εισαγωγείς αγροδιατροφικών προϊόντων παγκοσμίως, η ΕΕ διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις παγκόσμιες αγροτικές αγορές. Από το 2002, οι συνεχείς πολιτικές προσπάθειες και μεταρρυθμίσεις έχουν αυξήσει περίπου τετραπλάσια το εμπορικό πλεόνασμα της ΕΕ στον αγροδιατροφικό τομέα, καθιστώντας την καθαρό εξαγωγέα στις περισσότερες κατηγορίες αγροδιατροφικών προϊόντων.
Το Συμβούλιο θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά την εφαρμογή και τη διαπραγμάτευση συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου που σχετίζονται με το αγροδιατροφικό εμπόριο.
Ξεφυλλίστε σε υψηλή ανάλυση την εβδομαδιαία Agrenda
Αναλυτικά σε σχετική ανακοίνωση του ΥΠΑΑΤ αναφέρονται τα εξής:
Ο Γιάννης Ανδριανός στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας και Αλιείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Η Ελλάδα στηρίζει τον προσανατολισμό της ΕΕ για ενεργή στήριξη των παραγωγών και την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας
Ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, κ. Γιάννης Ανδριανός συνοδευόμενος από τον Γενικό Γραμματέα Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων, Αντώνη Φιλιππή, συμμετείχε στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας και Αλιείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που πραγματοποιήθηκε σήμερα στις Βρυξέλλες.
Στο πλαίσιο των εργασιών του Συμβουλίου, ο Υφυπουργός υπογράμμισε ότι η εμπορική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον αγροδιατροφικό τομέα πρέπει να παραμείνει ανοικτή και εξωστρεφής, αλλά ταυτόχρονα δίκαιη, ισορροπημένη και στρατηγικά ανθεκτική. Τόνισε την ανάγκη οι εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ να διασφαλίζουν πραγματική αμοιβαιότητα, ώστε οι Ευρωπαίοι παραγωγοί, οι οποίοι λειτουργούν με υψηλά πρότυπα ασφάλειας τροφίμων, περιβάλλοντος, καλής μεταχείρισης των ζώων και εργασιακών κανόνων, να μην αντιμετωπίζουν αθέμιτο ανταγωνισμό από προϊόντα χαμηλότερων προδιαγραφών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ανάγκη αποτελεσματικής προστασίας των ευρωπαϊκών ποιοτικών προϊόντων και των Γεωγραφικών Ενδείξεων, επισημαίνοντας ότι για χώρες όπως η Ελλάδα προϊόντα όπως η φέτα, το ελαιόλαδο, οι επιτραπέζιες ελιές και τα κρασιά ΠΟΠ αποτελούν όχι μόνο σημαντικό οικονομικό πόρο, αλλά και αναπόσπαστο μέρος της αγροτικής και πολιτιστικής ταυτότητας της χώρας μας.
Στη συζήτηση για τη διαθεσιμότητα και την οικονομική προσιτότητα των λιπασμάτων, ο Υφυπουργός τόνισε ότι η πρόσβαση των γεωργών σε βασικές εισροές με προσιτό κόστος αποτελεί προϋπόθεση για την επισιτιστική ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα της γεωργίας και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην κατεύθυνση αυτή, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί σε τρία επίπεδα: άμεση στήριξη των παραγωγών, ρεαλιστική μετάβαση σε πιο βιώσιμες λύσεις χωρίς νέα βάρη για τους αγρότες, και ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής ικανότητας στα λιπάσματα.
Ο κ. Ανδριανός σημείωσε ακόμη ότι η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να μεταφράζεται σε απώλεια ανταγωνιστικότητας για την ευρωπαϊκή γεωργία και τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης της ενεργειακής ανταγωνιστικότητας και της διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού στον τομέα των λιπασμάτων.
Στο πλαίσιο της συζήτησης για τις αυξανόμενες πιέσεις που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή γεωργία, η Ελλάδα στήριξε την ανάγκη ενίσχυσης της υποχρεωτικής επισήμανσης της χώρας προέλευσης των τροφίμων σε επίπεδο ΕΕ και την επέκτασή της σε περισσότερες κατηγορίες προϊόντων. Όπως επεσήμανε ο κ. Ανδριανός, η σαφής ενημέρωση των καταναλωτών αποτελεί ζήτημα διαφάνειας και εμπιστοσύνης, ενώ παράλληλα προστατεύει τους παραγωγούς από αθέμιτες πρακτικές και παραπλανητικά φαινόμενα.
Ο Υφυπουργός αναφέρθηκε επίσης στις επιπτώσεις της ξηρασίας και της λειψυδρίας στη γεωργική παραγωγή, τονίζοντας ότι η διαχείριση των υδατικών πόρων πρέπει να αποτελέσει βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής πολιτικής διαχείρισης αγροτικών κινδύνων. Η Ελλάδα ζήτησε ισχυρότερη ευρωπαϊκή στήριξη για έργα ταμίευσης υδάτων, εκσυγχρονισμό αρδευτικών δικτύων, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και επενδύσεις πρόληψης, με καλύτερη σύνδεση των εργαλείων της ΚΑΠ με έργα αποθήκευσης και ορθολογικής διαχείρισης νερού.
Ακόμη, σε ό,τι αφορά την εφαρμογή του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ, υπογράμμισε την πάγια θέση της Ελλάδας στην εφαρμογή του κανόνα αποδέσμευσης υπέρ της μετάβασης σε κανόνα Ν+3 για την περίοδο 2023–2027, ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική υλοποίηση των παρεμβάσεων και να αποφευχθεί απώλεια ευρωπαϊκών πόρων.
Μετά την ολοκλήρωση του Συμβουλίου, ο κ. Ανδριανός δήλωσε:
«Η σημερινή συζήτηση ανέδειξε με σαφήνεια ότι ο ευρωπαϊκός αγροτικός κόσμος χρειάζεται περισσότερη στήριξη, περισσότερη ευελιξία και περισσότερη πρακτική ευρωπαϊκή δράση. Η Ελλάδα υποστηρίζει μια ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική που προστατεύει αποτελεσματικότερα τους παραγωγούς, ενισχύει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας, διασφαλίζει δίκαιους όρους στο εμπόριο έναντι αθέμιτων ανταγωνισμών και δίνει ρεαλιστικές απαντήσεις στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής, όπως το κόστος παραγωγής, τα λιπάσματα, την κλιματική κρίση, την ορθολογική διαχείριση του νερού και την προστασία των ποιοτικών μας προϊόντων.
Είναι σαφές ότι η πράσινη μετάβαση, η επισιτιστική ασφάλεια και η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης πρέπει να προχωρούν μαζί με τη διασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας των παραγωγών μας. Αυτή είναι η σταθερή θέση της Ελλάδας που εκφράσαμε και σήμερα στο Συμβούλιο».
Νωρίτερα το Agronews έγραφε:
Με το φλέγον ζήτημα των τιμών αζωτούχων λιπασμάτων που παραμένουν 70% πάνω από τα επίπεδα του 2024 την ώρα που οι Ευρωπαίοι αγρότες ήδη μειώνουν τις εκτάσεις και εγκαταλείπουν καίριες καλλιέργειες, ιδίως το σιτάρι, συνήλθαν το μεσημέρι της Τρίτης 26 Μαΐου οι υπουργοί Γεωργίας της ΕΕ.
Μία εβδομάδα μετά την δημοσιοποίηση του Σχεδίου Δράσης της Κομισιόν για τα λιπάσματα και τις αντιδράσεις των ευρωπαίων αγροτών η σύνοδος Γεωργίας βάζει στο επίκεντρο τη διαθεσιμότητα και οικονομική προσιτότητα των λιπασμάτων στην ΕΕ, ενώ στην ημερήσια διάταξη είναι και οι εμπορικές εξελίξεις που συνδέονται με τον αγροτικό τομέα.
Ήδη στις τάξεις των υπουργών γεωργίας εκφράζονται αιτήματα για ανάληψη εκ μέρους της ΕΕ μέτρων πιο επικεντρωμένων στην οικονομική ανακούφιση του αγροτικού κόσμου.
Tο πολυαναμενόμενο σχέδιο της Κομισιόν που ήρθε στις 19 Μαΐου ως απάντηση στη σοβαρή κρίση που αντιμετωπίζουν οι αγρότες λόγω της εκτόξευσης του κόστους αυτού του βασικού παραγωγικού μέσου, σύμφωνα με τα αγροτικά λόμπι της ΕΕ Copa-Cogeca και Farm Europe τελικά δεν περιλαμβάνει κανένα άμεσο μέτρο που να τους προσφέρει οικονομική ανακούφιση βραχυπρόθεσμα, ιδιαίτερα εν μέσω της κρίσης στη Μέση Ανατολή, καθώς στερείται δικού του προϋπολογισμού.
Την ίδια ώρα, το έκτακτο γεωργικό αποθεματικό της Επιτροπής παραμένει απροσδιόριστο ως προς το ποσό και τα κριτήρια επιλεξιμότητας. Το μόνο πλήρως λειτουργικό βραχυπρόθεσμο μέτρο — το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων που εγκρίθηκε στις 29 Απριλίου — ανήκει στα κράτη μέλη. Αυτό όμως σύμφωνα με τη δεξαμενή σκέψης Farm Europe, δεν είναι αρκετό καθώς οι αγρότες πρέπει να γνωρίζουν σήμερα σε ποια υποστήριξη μπορούν να βασίζονται πριν από την επόμενη περίοδο σποράς.
Το μόνο ξεκάθαρο από τις Βρυξέλλες, απέναντι σε μια επικείμενη κρίση λιπασμάτων είναι η μεγαλύτερη χρήση της αγελαδινής κοπριάς. Οι αγρότες «ανέμεναν τολμηρή δράση», δήλωσε η ευρωβουλευτής Βερόνικα Βρεσιόνοβα, επικεφαλής της επιτροπής γεωργίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Οι οδικοί χάρτες δεν πληρώνουν τους λογαριασμούς. Οι αγρότες χρειάζονται δράση, όχι προθέσεις».
Το σχέδιο της ΕΕ για τα λιπάσματα
Υπενθυμίζεται ότι το σχέδιο της Επιτροπής για τα λιπάσματα για τους αγρότες προβλέπει:
-Στοχευμένη έκτακτη στήριξη σε αγρότες που αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος λιπασμάτων μέσω υφιστάμενων εργαλείων της αγροτικής πολιτικής της ΕΕ.
-Κινητοποίηση του προϋπολογισμού της ΕΕ για την ενίσχυση του γεωργικού αποθεματικού με σημαντικό ποσό. Αυτό το χρηματοδοτικό πακέτο θα παρουσιαστεί πριν το καλοκαίρι, ώστε να προσφέρει άμεση ρευστότητα στους αγρότες πριν τον επόμενο κύκλο παραγωγής και να συμβάλει στη διατήρηση της γεωργικής παραγωγής.
-Ως πρόσθετη βραχυπρόθεσμη ανακούφιση, θα παρουσιαστεί ένα στοχευμένο νομοθετικό πακέτο που θα επιτρέπει στα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν πλήρως τη στήριξη που είναι διαθέσιμη στο πλαίσιο των τρεχόντων Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ. Αυτό θα περιλαμβάνει ένα νέο καθεστώς ρευστότητας για τη διευκόλυνση της ταμειακής ροής, μεγαλύτερη ευελιξία στις προκαταβολές και ισχυρότερα κίνητρα για πιο αποδοτικές γεωργικές πρακτικές που μειώνουν και βελτιστοποιούν τη χρήση λιπασμάτων, προωθούν τη μετάβαση σε βιολογικά λιπάσματα και επενδύουν, όπου χρειάζεται, στην ανθεκτικότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων.
-Περαιτέρω δράσεις για τη στήριξη των αγροτών θα επικεντρωθούν στην καλύτερη διαχείριση θρεπτικών στοιχείων, στην υποστήριξη της ανάπτυξης και υιοθέτησης πρακτικών γεωργίας με αποδοτική χρήση θρεπτικών στοιχείων και σε μεγαλύτερη έμφαση στις Γεωργικές Συμβουλευτικές Υπηρεσίες στο πλαίσιο της ΚΑΠ.
-Μέτρα για τη διευκόλυνση της χρήσης χωνευμάτων (digestates), με κατάλληλες περιβαλλοντικές δικλίδες ασφαλείας.
-Μετά την επερχόμενη αξιολόγηση της Οδηγίας για τα Νιτρικά, η Επιτροπή θα αποσαφηνίσει ορισμένους κανόνες εφαρμογής, ώστε να ευθυγραμμιστούν καλύτερα με την πραγματικότητα του αγροτικού ημερολογίου στην πράξη.
