Οι συννομοθέτες συμφώνησαν να απλοποιήσουν τον Κανονισμό της ΕΕ για τα λιπάσματα ((ΕΕ) 2019/1009), ώστε να στηρίξουν τους Ευρωπαίους αγρότες, καθώς και την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα του κλάδου των λιπασμάτων στην ΕΕ, χωρίς να διακυβεύεται η προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.
Ενώ η Επιτροπή είχε προτείνει την αντικατάσταση της εκτεταμένης υποχρέωσης καταχώρισης βάσει του κανονισμού REACH για τις ουσίες που χρησιμοποιούνται στα λιπάσματα με το τυπικό καθεστώς REACH, οι συννομοθέτες επέλεξαν να διατηρήσουν την υποχρέωση καταχώρισης για ουσίες που έχουν εναρμονισμένη ταξινόμηση ως ιδιαίτερα επιβλαβείς.
Καλλυντικά
Οι συννομοθέτες συμφώνησαν να επιταχύνουν την απόσυρση των καλλυντικών που περιέχουν απαγορευμένες ουσίες CMR (καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες και τοξικές για την αναπαραγωγή) σε σχέση με όσα είχε προτείνει η Επιτροπή.
Όταν μια ουσία δεν υποστηρίζεται πλέον για συνεχιζόμενη χρήση, οι εταιρείες θα έχουν — μόλις τεθεί σε ισχύ η απαγόρευση — προθεσμία 6 μηνών για να σταματήσουν τη διάθεση των επηρεαζόμενων προϊόντων στην αγορά και 12 μηνών πριν τα προϊόντα αυτά δεν μπορούν πλέον να διατίθενται στους καταναλωτές. Η πρόταση αυτή είναι συντομότερη από τις προθεσμίες των 12 και 24 μηνών που είχε εισηγηθεί η Επιτροπή, αλλά εξακολουθεί να είναι μεγαλύτερη από το ισχύον καθεστώς, το οποίο δεν προβλέπει σταδιακή μεταβατική περίοδο.
Οι εταιρείες που επιθυμούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν μια ουσία θα έχουν έως 12 μήνες από τη νέα ταξινόμησή της για να ζητήσουν παρέκκλιση (derogation), ενώ η περίοδος σταδιακής απόσυρσης θα αρχίζει μόνο αφού ληφθεί απόφαση επί του αιτήματος. Εάν η παρέκκλιση απορριφθεί για λόγους ασφάλειας, η εταιρεία θα έχει στη συνέχεια 3 μήνες για να σταματήσει τη διάθεση των προϊόντων στην αγορά και 9 μήνες πριν αυτά πάψουν να είναι διαθέσιμα. Εάν απορριφθεί λόγω ύπαρξης κατάλληλης εναλλακτικής λύσης, οι αντίστοιχες προθεσμίες θα είναι 24 και 36 μήνες.
Οι συννομοθέτες αποφάσισαν επίσης να μην εξαιρούνται οι ουσίες CMR βάσει έκθεσης από το στόμα ή μέσω εισπνοής, όπως είχε προτείνει η Επιτροπή. Παράλληλα, επανέφεραν την υποχρέωση κοινοποίησης στην Επιτροπή των καλλυντικών προϊόντων που περιέχουν νανοϋλικά πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά, χωρίς όμως την υφιστάμενη απαίτηση κοινοποίησης έξι μήνες νωρίτερα.
Για να επιταχυνθεί η αντικατάσταση επικίνδυνων ουσιών στα καλλυντικά προϊόντα, η Επιτροπή θα αναπτύξει, εντός ενός έτους από την έναρξη ισχύος της νομοθεσίας, κατευθυντήριες γραμμές που θα καθορίζουν τη διαδικασία ανάλυσης εναλλακτικών λύσεων.
Ταξινόμηση, επισήμανση και συσκευασία χημικών ουσιών
Οι συννομοθέτες συμφώνησαν σε τροποποιήσεις του πρόσφατα αναθεωρημένου Κανονισμού CLP, ώστε να επιτραπούν πιο ευέλικτοι κανόνες για την ταξινόμηση και επισήμανση χημικών ουσιών. Οι αλλαγές περιλαμβάνουν ευανάγνωστες ετικέτες, ευρύτερη χρήση ψηφιακής επισήμανσης και χαλάρωση των κανόνων διαφήμισης, με στόχο τη μείωση του κόστους και της πολυπλοκότητας, διατηρώντας παράλληλα την προστασία των καταναλωτών.
Συμφωνήθηκε ότι τα στοιχεία της ετικέτας πρέπει να είναι ευανάγνωστα για τους καταναλωτές. Όταν μια ουσία διατίθεται στο ευρύ κοινό, το κείμενο της ετικέτας πρέπει να χρησιμοποιεί μέγεθος γραμματοσειράς με ύψος χαρακτήρα (x-height) ίσο ή μεγαλύτερο από 1,2 χιλιοστά. Όταν το περιεχόμενο της συσκευασίας δεν υπερβαίνει τα 125 ml, το ύψος αυτό πρέπει να είναι ίσο ή μεγαλύτερο από 0,9 χιλιοστά.
Για την αντιμετώπιση πρακτικών δυσκολιών στην επισήμανση, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι πλήρεις πληροφορίες κινδύνου παραμένουν διαθέσιμες στην εξωτερική συσκευασία, συμφωνήθηκε ότι για χημικά προϊόντα σε δοχεία έως 10 ml ορισμένα στοιχεία της ετικέτας — αλλά όχι τα εικονογράμματα κινδύνου — μπορούν να παρέχονται μέσω ψηφιακής ετικέτας.
Για την ενίσχυση της κανονιστικής σαφήνειας και την αντιμετώπιση πιθανών ανησυχιών για τη δημόσια υγεία, οι συννομοθέτες εισήγαγαν συγκεκριμένη προθεσμία 15 μηνών για την επικαιροποίηση των ετικετών από τους προμηθευτές όταν μια νέα αξιολόγηση οδηγεί σε αυστηρότερη ταξινόμηση μιας ουσίας, αντί της διατύπωσης «χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση» που είχε προτείνει η Επιτροπή.
Για να αποφευχθούν διαφορετικά χρονοδιαγράμματα εφαρμογής μεταξύ των κρατών μελών, το Κοινοβούλιο είχε αναβάλει πέρυσι την εφαρμογή των περισσότερων διατάξεων του αναθεωρημένου κανονισμού για την ταξινόμηση, επισήμανση και συσκευασία χημικών ουσιών έως την 1η Ιανουαρίου 2028.
Δηλώσεις
Ο εισηγητής της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Κλίματος και Ασφάλειας Τροφίμων, Dimitris Tsiodras (ΕΛΚ, Ελλάδα), δήλωσε: «Με αυτή τη συμφωνία αποδείξαμε ότι η απλούστευση και το υψηλό επίπεδο προστασίας μπορούν να συνυπάρχουν. Μειώσαμε περιττά βάρη για τις επιχειρήσεις, ενισχύσαμε την ορατότητα των πληροφοριών ασφαλείας για τους καταναλωτές και προσφέραμε μεγαλύτερη νομική βεβαιότητα στη βιομηχανία, διατηρώντας παράλληλα πλήρως τα υψηλά ευρωπαϊκά πρότυπα για την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος.»
Ο εισηγητής της Επιτροπής Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών, Piotr Müller (ECR, Πολωνία), δήλωσε: «Χαιρετίζουμε αυτή τη συμφωνία του τριλόγου ως ένα ουσιαστικό βήμα προόδου για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Κοινός μας στόχος ήταν η μείωση της γραφειοκρατίας και η στήριξη της ανάπτυξης στους τομείς των χημικών, των καλλυντικών και των λιπασμάτων. Θα μπορούσαμε να είχαμε προχωρήσει ακόμη περισσότερο; Σίγουρα. Υπάρχουν ζητήματα που θα συνεχίσουμε να προωθούμε σε μελλοντικές αναθεωρήσεις. Ωστόσο, το σημερινό αποτέλεσμα αποτελεί πραγματική νίκη για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ.»
Επόμενα βήματα
Η άτυπη συμφωνία πρέπει τώρα να εγκριθεί τόσο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και από το Συμβούλιο. Στη συνέχεια θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ιστορικό
Το «Chemicals Omnibus» αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας απλούστευσης της νομοθεσίας της ΕΕ και μείωσης των διοικητικών επιβαρύνσεων, ώστε να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις να καινοτομήσουν και να αναπτυχθούν σύμφωνα με την έκθεση του Mario Draghi για την ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η χημική βιομηχανία αποτελείται από περίπου 29.000 επιχειρήσεις, οι οποίες παρέχουν 1,2 εκατομμύρια άμεσες θέσεις εργασίας και υποστηρίζουν 19 εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα προτεινόμενα μέτρα για τη μείωση του κόστους συμμόρφωσης και των διοικητικών βαρών αναμένεται να εξοικονομήσουν για τη βιομηχανία τουλάχιστον 363 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Τον Ιούλιο του 2025, η Επιτροπή παρουσίασε επίσης σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή χημική βιομηχανία.
